سه تمرین فلسفی برای تفکر در زندگی

1- بچه در حال سقوط در چاه آب

تجسم کنید وارد یک حیاط می شوید و می بینید که یک بچه بر لبه یک چاه آب نشسته و چیزی نمانده است که به درون چاه سقوط کند. بدون استثنا، شما نگران و ناراحت می شوید. این احساس و حالت اضطراری شما برای کمک به بچه به خاطر این نیست که فکر می کنید با نجات بچه، مورد  توجه والدینش قرار می گیرید. به این دلیل نیست که تحمل فریاد یا گریه یک کودک را ندارید. برای این نیست که همه کوچه و محله شما را تحسین کنند. انگیزه تان این نیست که مبادا توسط مردم مورد بازخواست قرار بگیرید که چرا کاری نکردی.

این موقعیت فرضی توسط یک فیلسوف مکتب کنفسیوس به نام Mengzi ارائه شده است. او معتقد است که هر انسان از چهار نهال کوچک درونی برخوردار است که مرکب است از مهربانی، درستکاری، مرام و خردمندی … از نظر این فیلسوف، این وظیفه بشر است که به این نهال ها آب و غذا و دقت نشان دهد تا در او ریشه بدوانند.

Mengzi از موقعیت کودک در حال سقوط در چاه استفاده می کند تا ثابت کند همه انسانها با دیدن کودک در ن وضعیت خطیر، حس نجات دادن و دلسوزی را در ذات خود دارند.

2- به موزه رفتن یک زوج

در این تمرین فلسفی، شاهد رفتن یک زوج مسن به اسم Otto و Inga به موزه شهر خواهید بود. اوتو آلزایمر دارد و برای همین یک نوت بوک کوچک همراهش می برد که نقش حافظه او را ایفا می کند. هر آنچه که می خواهد در باره موزه بداند یا در کامپیوتر کوچکش وجود دارد یا خودش به آن می افزاید. همسرش اینگا به حافظه مغز خودش متکی است و مثلا مطمئن است که موزه در کدام بخش شهر قرار دارد. اوتو هم از طریق نوت بوک خودش می داند که موزه در خیابان 53 هست.

آیا افکار انسانی فقط درون مغز اتفاق می افتد یا مثل اوتو، می توان یک فکر در بیرون از بدنش، از طریق آرشیو اطلاعات نوت بوک، ایجاد شود؟ آیا حس اوتو از اینکه موزه در کجای شهر است به اندازه باور همسرش در باره محل موزه، واقعی نیست؟

ایا باورهای ما مثل باور اوتو بعد از دستبرد به کامپپوترش می تواند مختل شود؟ ایا این خطر مثلا برای همسرش اینگا هم وجود دارد که باورش مختل شود؟ چون اینگا می تواند از طریق نوشیدن مشروب یا داشتن سر درد یا فشار خون یا گرسنگی، باورش تخطئه شود.

3 – ماشین آرزو

تجسم کنید که یک ماشین مخصوص ساخته شده است که اگر مغزتان به آن وصل شود قادر خواهید بود مثل یک آدم کاملا خوشبخت هر نوع لذت و شادی را در بهترین حالت ممکن، احساس کنید. ایا حاضر هستید زندگی خودتان را متمرکز بر این ماشین ارزو نمائید و برای همیشه در یک حالت بسیار لذتبخش به سر ببرید؟

این سئوال فرضی ولی فلسفی مهم است چون همه تلاش بشر گویا بر این است که به شادی و خوشبختی برسد. بر این اساس، همه بشر بلافاصله باید این پیشنهاد را بپذیرد. بویژه اینکه احساس خرسندی و لذتی که این ماشین منتقل می کند احساس خواهید کرد که واقعی است.

ولی به نظر می آید خرسندی واقعی در شادی و لذت مداوم نباید باشد چون اکثر آدمها، در برابر وسوسهِ ماشین آرزو، مقاومت می کنند. چرا؟ چون از دید فیلسوفی که این سئوال فلسفی را طراحی کرد بشر و آرزوهایش و تعریفش از زندگی فراتر از لذت جویی است.

 

8 Philosophical Thought Experiments That I Illustrated To Broaden Your Mind
by​ Helen De Cruz
http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2018/01/8-philosophical-thought-experiments-that-i-illustrated-to-broaden-your-mind.html

Source: Mengzi. (2008/4th century BCE). Mengzi: With selections from traditional commentaries (trans. B. Van Norden). Indianapolis: Hackett.

Source: Clark, A., & Chalmers, D. (1998). The extended mind. Analysis, 58, 7-19.

Source: Nozick, R. (1974). Anarchy, utopia, and the state. New York: Basic Books

 

 

More from مرد روز

گران‌ترین نقاش تزئینی ایران

چند وقت پیش، «فرهاد مشیری» گران‌ترین نقاش تزئینی ایرانی که آثارش شهرت...
بیشتر بخوان