کدام چهره‌ها قابل اعتماد ترند؟

rfدر یک موقعیت اضطراری باید فرزندتان یا عزیزتان را لحظات کوتاهی به یک غریبه بسپارید. آیا مبادرت به این کار می کنید؟

پژوهشی در دانشگاه نیویورک انجام‌ شده است که نشان می‌دهد بخشی از مغز به نام «آمیگدال» یا همان «بادامه» که مسئول تظاهرات هیجانی چهره مانند خوشحالی و ترس است نقش موثری نیز در میزان اعتماد پذیر بودن چهره‌ی افراد دارد. اما چطور و بر اساس چه معیارهایی؟

آمیگدال در مغز انسان به‌صورت خودکار از بعضی ویژگی‌های چهره برای تصمیم‌گیریِ خیلی سریع در رابطه با بی خطر بودن بودنِ افراد استفاده می‌کند. به عبارتی، لازم نیست ما به‌صورت منطقی به این موضوع فکر کنیم که «آیا من باید به این فرد اعتماد کنم یا نه؟» مغز ما درست در لحظه‌ای که چهره‌ی فرد را می‌بینیم از این موضوع آگاه می‌شود.

پژوهشگران از ۳۸ داوطلب شرکت کننده  خواستند که ۳۰۰ تصویر صورت را در کسری از ثانیه ببنند. سپس از شرکت‌کنندگان خواستند تا آنها را بر اساس قابل‌ اعتماد بودن یا نبودن قضاوت کنند. نتایج حاکی از این بود که رابطه قدرتمندی بین برخی ویژگی‌های چهره‌ایی و اعتمادپذیر بودن دارد.

سه تصویر صورت از چپ به راست درجه اعتماد پذیری کم و متوسط و زیاد را نشان می دهد
سه تصویر صورت از چپ به راست درجه اعتماد پذیری کم٬ متوسط و زیاد را نشان می دهد

درواقع چهره‌هایی که کمان ابـروهای شان به بالا متمایل است، گونه‌های بـرجسته، چــانـه‌ی پهــن و تـیـغه‌ی بــینی فرورفته‌ای نــدارند، قابل‌اعتمادتر به نظر می‌رسند. و همین‌طور چهره‌هایی که کمان دو ابروی شان به پـایین کشیــده شده، گونه‌های فرورفته، چانه‌ی نوک تیز و تـیـغه‌ی بـــینی فرورفته‌ای دارند غیرقابل‌اعتماد به نظر می‌رسند.

نکته‌ی عجیب اینجاست که تمام این بررسی‌ها را آمیگدال در یک هزارم ثانیه بعد از مشاهده‌ی چهره‌ی فرد انجام می‌دهد، بدون این‌که خود فرد از این محاسبات باخبر باشد؛ او فقط حس می‌کند این چهره قابل‌اعتمادتر است. اگر از او بپرسند چرا؟ طبعاً نخواهد گفت به خاطر حالت ابروها و گونه‌هایش!

این‌طور ذکرشده اشت که این حالت‌های چهره احتمالاً بازمانده‌ی یک غریزه‌ی مفید است: اگر کمی در حالت‌هایی که به چهره‌ی قابل‌اعتماد نسبت داده‌شده اغراق کنیم، به چهره‌ای که حالت خوشحالی را نشان می‌دهد خواهیم رسید – باحالت خمیده ابرو به داخل، و گونه‌های بالاآمده که ناشی از لبخند است – که با رفتار و ویژگی‌های مثبت همبستگی دارد، از آن‌طرف حالت اغراق‌شده‌ی چهره‌ی غیرقابل‌اعتماد شبیه به خشم است که حالت چهره‌ای هشداردهنده و بالقوه خطرناک دارد. پس منطقی است که از فردی که چهره‌اش حالتی شبیه به خشم و عصبانیت دارد بپرهیزیم.

با این‌حال چه این قضاوت ناخودآگاه درباره‌ی اعتمادپذیر بودن یا نبودن افراد صحیح باشد چه نباشد، دانستن این‌که ریشه‌ی این قضاوتِ ما درباره‌ی افراد به چه چیزهایی برمی‌گردد می‌تواند بسیار کاربردی و گاهی حیاتی باشد. اگر همه‌ی دلایل منطقی برای اعتماد کردن به فردی وجود دارد جز آن حالت حسی، بهتر است در نظر داشته باشیم که این حس از حالت‌های چهره‌ای برمی‌خیزد که می‌تواند کاملاً تصادفی و گول زننده باشد.

پس اگر فرصت داریم که فکر کنیم و بعد تصمیم بگیریم، بهتر است فکر کنیم و به نتیجه فکرمان اعتماد کنیم. در ضمن شاید بد نباشد به حس‌مان که می‌تواند بسیار ظاهربین باشد زیاد اعتماد نکنیم.

منایع:
http://www.psmag.com/navigation/health-and-behavior/trust-brain-decides-milliseconds-89771/
http://mindhacks.com/2008/08/19/judging-trustworthiness-in-the-face/

More from رضا چمنی

انسانی که 15 سانتیمتر قد دارد

دانشمندان در سال 2003 در شیلی اکتشاف شگفت‌انگیزی انجام دادند. این اسکلت...
بیشتر بخوان
  • Shahram

    حالا میفهمم احمدی نژاد چطور رای جمع میکرد. ابروهای قابل اعتمادی داشت

  • Reza Ch

    این خیلی خوبه که داخل متن ارجاع میدین به مفاهیمی که شاید نیاز به مطالعه ی بیشتر داشته باشه و مقاله هایی که متن از اونا استفاده کرده.

  • علی .ص

    واقعان ودقیقان همینجوری هستش

  • gadfly

    جناب چمنی! یه بار با دقت این پاراگرافی که نوشتی بخون:

    “درواقع چهره‌هایی که کمان ابـروهای شان به بالا متمایل است، گونه‌های بـرجسته، چــانـه‌ی پهــن و تـیـغه‌ی بــینی فرورفته‌ای نــدارند، قابل‌اعتمادتر به نظر می‌رسند. و همین‌طور چهره‌هایی که کمان دو ابروی شان به پـایین کشیــده شده، گونه‌های فرورفته، چانه‌ی نوک تیز و تـیـغه‌ی بـــینی فرورفته‌ای دارند غیرقابل‌اعتماد به نظر می‌رسند.”