آیا مغز زنان کوچکتر است؟

همه جا گفته می‌شود که مغز زن‌ها طراحی خاص خودش را دارد و برای همین است که آن‌ها تمایل کمتری به ادامه تحصیل در رشتهٔ ریاضی نشان می‌دهند. زن‌ها در بچگی به بازی با عروسک‌ها و «خاله‌بازی» علاقه نشان می‌دهند و به این دلیل است که در کار خانه‌داری ذاتاً خوب هستند. شایع است که زنان احساسات دیگران را بهتر تشخیص می‌دهند و … این همه، بخش کوچکی از تلقین‌ها و تعبیراتی است که تازگی‌ها توسط دانشمندان عصب‌شناس، غلط و بی‌اساس تشخیص داده‌ شده‌است.

خانم دکتر کوردلیا فاین، نویسندهٔ کتاب «توهم جنسیت» پی برده است که عقیدهٔ فراگیری که ادعا می‌کند مغز زنان با مردان فرق دارد هم غیرعلمی است و هم به شکل خطرناکی گمراه‌کننده. او خاطر نشان می‌کند که گرایش دختران به عروسک‌بازی و علاقه به رنگ صورتی بیشتر از آنکه به مغز ربط داشته باشد برخواسته از تاثیرات زندگی اجتماعی و فرهنگی است. به مناسبت انتشار کتاب فوق، مجلهٔ «سالن» مصاحبه‌ای را با نویسندهٔ استرالیایی کتاب ترتیب داده‌است:

انگیزهٔ اصلی‌ات برای نوشتن کتاب «توهمِ جنسیت» چه بود؟

همهٔ ماجرا از آنجا شروع شد که کتابی می‌خواندم که مخاطبش والدین بودند و با جدیت تمام مطرح کرده بود که به دلیل تفاوت جسمی فاحش بین دختران و پسران، بهتر است که آن‌ها در کلاس‌های جدا از هم درس بخوانند. وقتی از طریق پاورقی کتاب به سراغ تحقیقات و گزارش‌هایی رفتم که بر اساس آن ادعاهای مبنی بر تفاوت دختران و پسران را عنوان کرده بود، با حیرت تمام متوجه شدم که سوءتعبیر وحشتناکی از تحقیقات «عصب‌شناسی علمی» ارائه شده بود.

با کمی دقت متوجه رواج این روند غیرعلمی در سایر کتاب‌های پرطرفدار که بویژه به تفاوت جنسیتی زنان و مردان می‌پردازند نیز شدم. از وسعت و فراگیری برداشت‌های غلط کاملاً بهت‌زده شدم و  فقدان دلایل علمی که در نگرش طرفداران تفاوت بین دو جنس وجود دارد، انگیزه‌بخش نوشتن این کتاب تحقیقی شد.

چرا بشر تلاش ‌دارد تا به هر وسیلهٔ ممکن بر این ادعا تاکید کند که مغز زنان با مردان تفاوت دارد؟

ما به جهان پیرامون خود می‌نگریم و می‌خواهیم نابرابری آشکار در وضعیت زندگی زنان و مردان را توضیح دهیم، بنابراین راحت‌تر است که این فاصله و اختلاف فاحش را به طبیعت این دو جنس نسبت دهیم تا اینکه جامعهٔ بشری را مسئول اختلاف و نابرابری بین زنان و مردان بدانیم.

از زمانی که دانش علمی دربارهٔ مغز بشر شکل گرفته است، قضاوت گمراه‌کننده‌ای نیز با آن وجود داشته است که سعی کرده نابرابری آشکار بین دو جنس را توجیه کند. فرضیه‌های علمی‌ایی ایجاد شدند که توجه خود را معطوف تفاوت فیزیکی مغز زنان کردند. عده‌ایی اصرار داشتند که مغز زنان کوچک‌تر است و عده‌ایی نیز حدس می‌زدند که جمجمهٔ زنان شکل مسئله‌داری دارد.

ناگفته نماند که از دوران اولیهٔ شکل‌گیری «مغز و عصب‌شناسی» که عملاً خودِ مغز را روی ترازو می‌گذاشتند و از طریق وزن کردن آن‌ها به سلامت و پیچیدگی آن‌ها می‌رسیدند تا تکنولوژی بسیار پیشرفته امروزی، هنوز در اولین پیچ و خم‌های تبیین و تشخیص کارکردهای ذهن بشر هستیم.

پس این ادعا که زنان برای تشخیص احساسات و خواندن ذهن دیگران گیرنده‌های قوی دارند از کجا آمده ست؟

بی‌تردید این لقبی که به زنان داده‌اند برداشتی عوامانه است که به دلایل مختلف در جوامع بشری ایجاد شده است ولی اگر به تحقیقات و آزمایش‌های علمی معاصر که در این زمینه صورت گرفته بنگرید پی می‌برید که مردان و زنان به یک اندازه می‌توانند دربارهٔ دیگران حدس بزنند و احساس آن‌ها را دریابند. در‌‌ همان آزمایش‌ها پی بردند که اگر زنان و مردان را متوجه این امر سازند که جنسیت مصاحبه‌شونده باید در تست مشخص شود هر دو گروه نشان داده‌اند که از خود و توانایی‌های خود تعریف و تمجید بیشتری کرده‌اند.

باید این موضوع مهم را هم مد نظر داشته باشیم که زنان از توانایی بیشتری برای خواندن ذهن دیگران برخوردارند چون در طول زندگی به آن‌ها یادآوری شده است که در این زمینه باید بهتر از مردان باشند و به‌‌ همان نسبت به مردان نیز از کودکی تلقین کرده‌اند که نباید و نمی‌توانند به خوبی زنان، فکر دیگران را بخوانند.

بعضی از مردم با استفاده از «علم عصب‌شناسی» به این نتیجه می‌رسند که نحوهٔ یادگیری دختران و پسران متفاوت از همدیگر است و خواهان ترویج مدارس مجزای دخترانه و پسرانه هستند. نظر شما در این زمینه چیست؟

من مشکل خاصی با مدارسی که فقط دخترانه یا پسرانه هستند ندارم ولی نگرانی‌ام در این است که تکیهٔ نادرستی بر نتایج علم عصب‌شناسی صورت بگیرد. ما نباید به خودمان اجازه دهیم بر اساس اینکه مثلاً قسمت جلو و راست مغز در حین تست آزمایشگاهی و در برابر آزمون‌های سنجشی چه عکس‌العملی نشان می‌دهد به نتیجه‌گیری‌های شخصی برسیم و مثلاً ادعا کنیم که دختران و پسران شیوهٔ یادگیری متفاوتی دارند.

پدر و مادرها‌ی دوره‌ی معاصر که فرزندانشان را در دنیایی تقریباً برابر بزرگ می‌کنند اغلب با بهت و ناباوری به دختران خود که میل دارند با عروسک «باربی» بازی کنند و به پسرانشان که به اسباب‌بازی‌های جنگی علاقه نشان می‌دهند چشم می‌دوزند. اگر این پدیده ذاتی نیست پس چرا در ابعاد وسیع وجود دارد؟

من وقت زیادی را با والدین بچه‌ها سپری می‌کنم و شاهد این مسئلهٔ ناگوار هستم که والدین با تمام همت و انگیزهٔ خیرخواهانه و تلاشی که به خرج می‌دهند تا فضای تربیتی سالم و بدون تاکید بر جنسیت را برای آن‌ها ایجاد کنند نمی‌توانند دختران و پسران خود را از صف‌بندی جنسیتی جامعه جدا کنند.

حقیقت این است که بچه‌ها قدم به دنیایی می‌گذارند که جنسیت، آشکار‌ترین تقسیم‌بندی اجتماعی است، تقسیم‌بندی‌ایی که مدام بر جدایی و تفاوت کودکان از طریق لباس و سایر نشانه‌ها انگشت می‌گذارد. بچه‌ها در دامان والدینی تربیت می‌شوند که خودشان میزبان مجموعهٔ خودآگاه و ناخودآگاهی از توقعات جنسیتی هستند.

Cordelia Fine، Delusions of Gender

http://search.barnesandnoble.com/Delusions-of-Gender/Cordelia-Fine/e/9780393068382?r=1&afsrc=1

Thomas Rogers, “Delusions of Gender”: The bad science of brain sexism

 http://www.salon.com/2010/09/07/sexism_neuroscience_interview/

Cordelia Fine is a research fellow at the University of Melbourne, Australia, she is also the author of A Mind of Its Own, about how the brain distorts and deceives. She has a Ph.D. in cognitive neuroscience from University College, London.

More from ترجمه ونداد زمانی

راز علمی بوسه

محقق دانشگاه تگزاس « شریل کرشبام» کتابی را با عنوان « تعریف...
بیشتر بخوان
  • احسان

    ای خدا!!!!! این چه متنیه اخه!!!! خودتونو کمتر لو بدید. بحث مربوط به جنسیت اجتماعی یک بحث قدیمی در فمنیست هستش که با تبلیغات و گرایشات سیاسی براه افتاد ولی در بیشتر تحقیقات خلاف اون اثبات شد. البته هنوزم فمنیست ها به شکل رقت انگیزی میخوان اونو به جامعه القا کنند. متاسفانه این سایت مرد روز نیستو ادمین اسم سایتتو بزار یادداشت های یک فمنیست رادیکال.

  • احسان

    ادمین خوب دقت کن ببین چجوری به تناقض رسیده طرف!!!!
    اولش گفت از نتایج عصب شناسی برداشت های نادرستی شده اما الان ببین چجوری خودشو لو میده

    “باید این موضوع مهم را هم مد نظر داشته باشیم که زنان از توانایی بیشتری برای خواندن ذهن دیگران برخوردارند چون در طول زندگی به آن‌ها یادآوری شده است که در این زمینه باید بهتر از مردان باشند و به‌‌ همان نسبت به مردان نیز از کودکی تلقین کرده‌اند که نباید و نمی‌توانند به خوبی زنان، فکر دیگران را بخوانند”

    این جمله یعنی تو آزمایشات به نتایج مطلوبش نرسیده ولی تفسیر کرده که دلیل این نتایج اجتماع بوده و نه جنسیت واقعی افراد.
    ادمین سعی کن با هوش تر باشی.