فروتنی و تواضع از دید یک فیلسوف


فروتنی یا تواضع، کم ادعایی، سادگی و بی پیرایگی و حتی حجب و حیا، جزو کلماتی هستند که مثل کلمه Modesty در زبان انگلیسی، عملا یک تعریف مشخص ندارند.

فروتن بودن حتی تعاریف متضاد را هم در بر می گیرد. عده ایی، فروتنی و تواضع را مضر می دانند چون جستجو برای بهتر بودن و رقابت را نادیده می گیرد. بشر اگر بهتر و بیشتر نمی خواست اصلا متحول نمی شد.

یک معنای عمومی هم از فروتنی و تواضع وجود دارد که انگار می گوید این نوع افراد، اهل تمکین و سازش هستند و نمی خواهند موقعیت خودشان یا دیگران را تغییر دهند یا بهبود ببخشند.

عده ایی دیگر فکر می کنند تواضع یا سادگی و بی پیرایگی و در ادامه حجب و حیا، جزو خصلت های محافظه کارانه و سنتی است و مال دورانی بود که فقر و بدبختی زیاد بود و غرور و تبلیغ دارایی های شخصی باعث می شد اذهان عموم خیلی مکدر شود بخصوص وقتی که  اکثریت بشر فقیرو بی سواد بود و …

این روزها فروتنی و سادگی  گاهی تعریف بدتر و ارزان تر بودن را هم تداعی می کند. اگر دنبال خرید خانه یا اجاره هستید آژانس معاملات ملکی بعد از نشان دادن چند خانه گران، ممکن است پیشنهاد دهد که برویم چند نمونه ساده و بی پیرایه ( ارزان ) را هم ببینیم.

یک نظر هم هست که می گوید فروتنی و تواضع را می شود بهتر فهمید اگر به کلمات متضادش نظیر تکبر و خودپسندی و خود بزرگ بینی، دقت کنیم.

به نظر من ولی یک آدم فروتن در درجه اول فردی است که اعتنای چندانی به دنیای بیرون از خود و ارزشها و سنت ها و عادت های موجود ندارد. آدم فروتن دغدغه اش این نیست که دیگران از او موفق تر، پولدارتر، باسوادتر و محبوب تر هستند یا خیر؟

جامعه انسانی این روزها به شدت درگیر مقایسه اش با دیگران است بخصوص که تکنولوژی ارتباطات جمعی، این امکان را فراهم کرده است که همه بدانند دیگران در هر نقطه از سیاره ما چطور زندگی می کنند.

یک آدم پولدار به غیر از مزایای ثروت، همه زندگی و تلاشش شاید در این نهفه باشد که چقدر از دیگران بیشتر یا کمتر دارد و وارد یک چرخه بی انتها می شود که می بیند هر چه بیشتر داشته باشد حتی به گرد آنهایی که خیلی دارند هم نرسد. این وضعیت برای افراد مشهور و محبوب در هر زمینه ایی نیز صدق می کند.

انسان فروتن و متواضع خودش را به خاطر آرامش و اعتماد و خردمندی بی سر و صدایی که دارد از میدان هر نوع مقایسه و رقابت بیرون می کشد.

اما اصلا نباید فرض کرد که انسان متواضع و فروتن، ثروت و شهرت و محبوبیت و سلامت و توجه را دوست ندارد.

یک مادر فروتن نگرانی اش این نیست که آیا مادری بهتر از زن های دیگر است. یک معلم، خیاط و یا مکانیک فروتن و متواضع، به رقایت و مسابقه ایی که در صنف خودش وجود دارد اعتنا نمی کند. او فقط می خواهد بدون اینکه آن را جار بزند مادر خوبی باشد یا معلمی مفید یا خیاط و مکانیکی کاربلد و عالی.

..به نظر من تعریف مثبت از فروتنی و تواضع در دنیای ما یعنی من اعتنایی نمی کنم به حرص و مقایسه و دویدن ناتمامی که همه برای نفر اول شدن به خرج می دهند. اما دوست دارم برای آرامش و تعادل خودم، در هر زمینه ایی که می توانم بهترین باشم.

 

Modesty means more, not less

https://aeon.co/essays/modesty-is-not-a-cranky-killjoy-but-a-way-to-get-more-from-life

Nicolas Bommarito is assistant professor in philosophy at the University at Buffalo in New York. His latest book is Inner Virtue (2017) and his forthcoming book is Seeing Clearly (2020).

 

More from ونداد زمانی

افزایش شوهرانِ خانه‌دار

به نقل از نشریات معتبر انگلیسی، بیش از ۲۰۰ هزار مرد بریتانیایی...
بیشتر بخوان