خدایان بزرگ، سازندگان شهرهای بزرگ

7313_3a0f19df72fef0495c54ced664735a7d (1)

جنگجویان « کارائی» جزایر سولومون در جنوب اقیانوس آرام، قبل از رفتن به جنگی که می دانستند خطر کشتن و خونریزی وجود دارد یک خوک نذر یکی از پهلوانان خدایگونه خود می کردند. سئوال مخالفین این اعمال به نظر خرافی این است که چرا آئین های غیرمفید توسط بشر ایجاد و اجرا می شود؟

ایا می توان به جشن ها و آئین ها و ساخته شدن صدها هزار بنای مذهبی نیز ایراد گرفت و همه آنها را تلف کردن وقت، انرژی و سرمایه دانست؟ شاید هم بشود به این فکر کرد که از قضا، همه اعمال ناشی از اعتقادات مشترک در هر جامعه، عملا، رفتار مفید و ضروری بوده است. اعمالی که باعث همکاری و همراهی اجتماعی می شد.

برعکس موجوداتی نظیر زنبورها و حشرات که سیستم های اجتماعی بسیار پیچیده در میان یک فامیل بزرگ ( برادر و خواهر و عمو و خاله و دائی زاده ها) درست می کنند، ما انسانها قادر به ساختن اجتماعاتی هستیم که افراد غیرفامیل نیز می توانند در آن با هم همکاری داشته باشند.

دکتر Ara Norenzayan پروفسور روانشناسی اجتماعی و مذهب از دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا می گوید: « برای هزاران سال، جامعه بشری ترکیبی بود از گروه های شکارچی و یابنده غذا که با هم به صورت مساوی مشغول زندگی بوده اند. یک زندگی رو در رو و با آشنایی کامل از توانایی ها و خلاف کاری هایهمدیگر…

از حدود 12 هزار سال پیش بر تعداد افراد درون گروه های اولیه اجتماع بشری اضافه شد و این مسیر بزرگ شدن گروه های اجتماعی همچنان .ادامه دارد

Ara Norenzayan به طور مفصل در کتابش « خدایان بزرگ» سعی کرد نشان دهد که خدایان و آئین های مذهبی نقش اساسی در گسترش و افزایش جمعیت های بزرگتر بشری داشتند. به نظر او، تمدن ها به همراه قدرتمندتر شدن خدایان، بزرگتر شدند. به عبارت دقیق تر، خدایان « قدرتمند و ناظر و دانا» قادر بودند با دخالت و کنترل شان، به مدیریت جمعیت های بزرگتر جامه عمل بپوشند.

دکتر  Ara Norenzayan معتقد است که ایجاد اصول و فروعی که خدایان مهمتر و مشهورتر برای مومنین خود گردآورده بودند کمک شایانی بود به شکل گیری سیستم های اجتماعی متکی بر همیاری و همکاری در جامعهِ بزرگتر … خدایان هر چه بزرگتر می شدند اجتماعات بزرگتری می توانست به خاطر قدرت نادیده ولی همیشه ناظرِ خدایان، مدیریت شوند.

مدیریت و کنترل جمعیت های بزرگ اولیه انسانی، از طریق تشویق، تنبیه، اخلاق و لیست کارهای خوب و بد، امکان پذیر گشت. محققین نیوزلندی مصمم شدند که تئوری روانشناسی Ara Norenzayan را در قبایل بومی جزایر اقیانوس به بوته آزمایش بسپارند.

تیم نیوزلندی، سعی کرد همه 96 گروه بومی منطقه و انواع مذاهب و شعائرشان را به ترتیب مقدار تاثیر و کنترل شان بر روی جامعه شان را شناسایی کنند. گروه تحقیق دانشگاه نیوزلند تمرکزش را بر روی این حقیقت بنا نهاد که با پیدا کردن انواع بت ها و خدایان در هر قبیله، به رابطه مشخص بین قدرت هر خدا و مقدار مومنینش دست یابد.

نتیجه گردهم آورینشان داد که خدای قادر و ناظر و کنترل کننده تر، قادر است اجتماع بزرگتر و پیچیده تر را ملزم به همسویی و همراهی نماید.

از بین 96  فرهنگ بومی منطقه بین نیوزلند و استرالیا، 37 گروه بومی تنبیه ماوراطبیعی برای جامعه خود تهیه دیده بودند. 22  گروه بومی، سیستم سیاسی پیچیده داشتند و در این میان، 6 فرهنگ بومی منطقه، دارای خدایان بزرگ بودند. خدایانی که به خاطرقدرت خود، اجتماع بزرگتری نیز دور و برشان  سامان یافته بود.

این تقسیم بندی از پشتیبانی پروفسور تکامل و مذهب در دانشگاه اکسفورد Dominic Johnson، نیز برخوردار بود. که مدعی شده بود: « قدرت خدایان بزرگ، شبیه پلیس های فرضی بودند که کار کنترل و اجرای درست تر  مقررات را در اجتماعات بزرگتر بر عهده دارند.

افرد گروه در اجتماعی بزرگتر، بر اساس باور اخلاقی که دارند خودشان را ملزم به رعایت قوانین و همراهی با غریبه های دیگر می کنند چون با قدرت تنبیهِ ماورا طبیعی خدایان شان، آشنا هستند.

به نظر می رسد تجربه مذاهب متعدد بومیان در اطراف جنوب اقیانوس آرام، نشان دادند که وقتی که خدایان بزرگتر پدیدار شدند به همراه قدرت نظارت و کنترل شان، شانس شکل گیری شهرهای بزرگتر نیز فراهم شد.

 

Which Comes First, Big Cities or Big Gods?-  ROBERT HACKETT

http://nautil.us/blog/which-comes-first-big-cities-or-big-gods

More from ماهان طباطبایی

افلاطون و رسیدن به مرحله غم شیرین

  مهمترین اتفاقی که ۲۴۰۰ سال پیش در آتن افتاد پیدا شدن...
بیشتر بخوان