چرا « یه حبه قند» یک فیلم ملی است

یه حبه قند

 

فیلم «یه حبه قند» تجربه موفقی از سینمای ملی است. این ادعایی است که سعی می کنم برایش دلایل لازم را تهیه کنم. اما اصلا چطور می توان یک یک کالای فرهنگی ملی داشت وقتی که حداقل طی ۱۰ سال گذشته چین و امریکا مسئول اصلی ساختن کالا و فرهنگ در جهان شده اند؟

اجازه دهید به میمنت تلاش موفق رضا میرکریمی که با وجود واقعیت های دنیای ما٬ اصرار دارد سینمای ملی بسازد دو نظر در باره ملیت و سینما را توضیح دهم که کمک می کند تلاش کارگزاران فرهنگی نظیر او را با اهمیت٬ ضروری و واقعی بسازد.

سینما در ذات خود یک وسیله تازه کشف شده دنیای صنعتی و به خودی خود «غربی» است ولی در ضمن خود سینما و شگرد جذابیت احساسی اش ریشه قدیمی تری دارد که اگر نگاهی دقیقتر به تاریخ تحولش داشته باشیم رگه های مهم « شرقی» را نیز در آن خواهیم یافت.

سینمای موفق و گسترده هالیوود در بعضی تعاریف ریشه رمانتیکش را مدیون اتفاقات فرهنگی است که در رمانتیسیسم قرن ۱۹ انگلیس ایجاد شده بود. رمانتیک بودن هالیوود به تعبیری مشخص تر  چیزی نیست جز بها دادن به پایان خوش در قصه ها و زندگی ها٬ شانس عاشق شدن دو طرفه٬ احترام به  تصمیم و هدف فردی٬ بالا رفتن از نردبان اقشار اجتماعی برای افرادی که در شروع چیزی ندارند٬ مهم دانستن تخیل و تجسم کودکان و تبلیغ مذهبی که مهربانتر و خصوصی تر است و …

رمانتیسیسم ادبی و فرهنگی انگلیس نیز از اوائل قرن ۱۹ میلادی در حقیقت بازگشت دوباره ایی به تخیل ورزی و ضدیت با شیفتگی بیش از حد به مادیات بود.  نوعی دوری گزیدن از غروری که انقلاب صنعتی و ثروت استعماری برای انگلیس فراهم کرده بود. ادیبان این تفکر فرهنگی بخصوص در شعر به معصومیت کودکانه٬ تجسم و تخیل ایمان داشتند.

رمانتیسیسم قرن ۱۹برای الهام شاعرانه بازگشت به آرامش درون و رسیدن به یک شعف اشراقی را مهم می دانستند. آنها در جستجوی مهر و صفای گمشده در هیاهوی مصرف و بلندپروازی های مغرورانه ناشی از تکنولوژی بودند. آنها از عشقی دو طرفه و بر اساس علائق مشترک دم می زدند..

یکی از ریشه های اصلی تر این سبک و سیاق بسیار احساسی٬ تاثیری بود که ادیبان انگلیسی از عرفان و فلسفه شرق گرفته بودند. برای همین سینمای هالیوود برپا شده بر اندیشه های رمانتیسیسم انگلیسی٬ در ذات خود عناصر دنیای شرق را به طور جدی دارد و برای خلاقان فرهنگی همچون رضا میرکریمی نقب زدن به این تاثیرات جادویی خیلی دور از انتظار و دسترس نیست.

فیلم « یه حبه قند» همه این  ریشه ها را به تصور کشید. از تخیل کودکانه بچه های فیلم تا معصومیت عشق قاسم تا شرف ساده  دايی تا شوهران دلبسته به خانواده در فامیل بزرگ…  فیلم « یه حبه قند» از این زاویه یک نمونه موفق بومی از سینمای هالیوودی رمانتیک است. فیلمی که توانسته ریشه های عمیق فرهنگ شرقی را با فرهنگ بومی و تصور ملی که او از فرهنگ ایرانی دارد ترکیب کند. فیلمی که به خانواده و سنت و ارزش های غیرمادی بها می دهد. برای دوستی٬ مهر و عشق دو طرفه ارزش قائل است و …

پسند ( پسندیده ) دختر آخر یک خانواده یزدی با وجود احساس و علاقه ایی که فامیل بزرگ و خودش به قاسم دارد به ازدواج با پسر یک خانواده متمول که ساکن امریکا است رضایت می دهد ولی در پایان فرهنگ مهر و عشق و خانواده به نظر می رسد ازدواج از راه دور را به هم می زند.

رضا میرکریمی با پشتکار و دقت بی نظیر از تمام موقعیت های یک زندگی نظیر مراسم و رفتار و سنت های ازدواج و مرگ تا حب و بغض های ساده خانواده ایرانی را با خلاقیت تمام به تصویر می کشد. خانواده لهجه دار یزدی و همه ادا و اطوار های شان٬ نمونه جذابی از تصوری است واقعی که خیلی از ما از یک خانواده معاصر ایرانی داریم.

 

 

More from ونداد زمانی

اندیشه فروید خیلی اخلاقی است

برعکس شایعات زیادی که در باره فروید و افکارش وجود دارد نظریات...
بیشتر بخوان