چرا همه غیبت می کنیم

ترومن کپوتی داستان نویس امریکایی
ترومن کپوتی داستان نویس امریکایی

غیبت کردن در دید عموم، اتفاق خوبی نیست چون طبیعتاْ هیچکس دوست ندارد مدام نگران باشد چه چیزی پشت سر او گفته می شود ولی بخش بزرگی از گفتگو و « سخن گویی» بشر همواره صرف این ماجرا شده است. محقق رفتار گروهی در دانشگاه تورونتو Matthew Feinberg معتقد است « همه می گویند من غیبت نمی کنم ولی عملاْ بسیاری مشغول آن هستند. این انگیزه قوی بشری برای غیبت، بی دلیل نیست»

تحقیقات زیادی نیز در طی ۴۰ سال گذشته صورت گرفته است که بر روی تاثیرات مثبت این رفتار ناپسند انگشت گذاشته اند. تحقیقی که مشخص کرده است غیبت جمع از یک رفتار اخلاقی بد، به بقیه شنوندگان غیبت، فرصت می دهد که رفتار خود را ارزیابی مجدد بکنند. ما با شنیدن توصیفات بد در باره رفتارهای ناپسند دیگران به نوعی مواظب رفتار خود می شویم.

به غیر از جستجوهای اولیه برای یافتن دلایل مفید غیبت، بعضی از دانشمندان سعی کرده اند به کمی قدیم تر ها برگردند. به عنوان مثال روانشناس تکاملی Robin Dunbar مدعی است که غیبت کردن یکی از اساسی ترین وسایلی است که قدرت بیان بشر را تکمیل و ضروری ساخته است.

به اعتقاد او، بشر اولیه بعد از آنکه به برتری های کوچک بر طبیعت دست یافت و توانست بر تعداد جمعیت خود در محیطی کمی امن تر از دنیای وحش بیفزاید ناچار به استفاده از غیبت شد.

دکتر دانبار می گوید قبیله ها وقتی به روستاها و اجتماعات بزرگتر تبدیل شدند امکان تماس روزانه و دانستن جزئیات زندگی آشنایان و فامیل غیرممکن ساخت. برای همین بخش اعظم ساعات گفتگوی بشر آن زمان، صرف انتقال اطلاعات در باره دیگرانی بود که در دسترس روزانه نبودند.

غیبت کردن کم کم تبدیل به یکی از وسایل تعیین کننده رفتارهای سرزنش آمیز یا مفید شد. بشر از طریق غیبت می توانست از وضعیت  اجتماعی و حتی اقتصادی آشنایانی که دیگر نمی دیدند با خبر شوند. از دید دکتر دانبار: « اجتماع بشری به این شکلی که وجود دارد نتیجه غیبت کردن های ما است»

بر اساس این شیوه از دیدن، می توان به تحقیقاتی Matthew Feinberg اشاره کرد که پرو بال بیشتری به غیبت می دهد. او می گوید:«ما در یک اجتماع سرشار از غیبت زندگی می کنیم. بنابر این غیبت و همه کارهایی  که انجام می دهیم بخشی از دانش عمومی اجتماع است».

اگر دوباره برگردیم به تحقیقاتی که به طور مشخص تصحیح رفتار انسانها را در حین غیبت جویا می شوند می توان به جدیدترین مطالعه  که در دانشگاه هلندی Groningen  غیبت بد و خوب در باره دیگران به انسانها در هر دو حالت احساس بهتری می دهد.

غیبت منفی از کار دیگران احساس خوشایندی از خودمان می دهد و سعی می کنیم به سرانجام فرد ی که از او غیبت می شود دچار نشویم. غیبت مثبت که در باره دستاوردهای یک نفر دیگر است هم به ما احساس خوب می دهد و امید ما را و تلاش ما را برای رسیدن به هدف های زندگی بیشتر می کند.

 

 Have You Heard? Gossip Is Actually Good and Useful
Julie Beck

http://www.theatlantic.com/health/archive/2014/11/have-you-heard-gossip-is-actually-good-and-useful/382430/?single_page=true

 http://homepage.psy.utexas.edu/HomePage/Faculty/Swann/docu/bosson_etal06_chemistry.pdf

http://allegatifac.unipv.it/ziorufus/Dunbar%20gossip.pdf

http://psycnet.apa.org/psycinfo/2004-14314-005

http://psycnet.apa.org/psycinfo/2012-00030-001/

http://pss.sagepub.com/content/early/2014/01/24/0956797613510184.abstract

http://www.southampton.ac.uk/~crsi/Sedikides_Strube.pdf

More from ونداد زمانی

تئوری پذیرش نیروهای غیبی

[caption id="attachment_50042" align="aligncenter" width="764"] (Copyright Rita Farkas)[/caption] ما انسان ها به گونه...
بیشتر بخوان
  • شهروز

    بسیار هم بد!

    به طور کلی با مطالب این مقاله موافق نیستم.

    ۱− شخصی به نام پائول لمپل (paul lample) در یکی از نوشته‌هایش می‌گوید (خلاصه): اگر مسیر «مشورت» به درستی طی می‌شد و جایی برای ابراز محترمانه‌ی نظرات مختلف و انتقادها وجود می‌داشت، دیگر بشر نیاز به غیبت احساس نمی‌کرد.

    پس چه خوب است به جای آنکه طبق گفته‌ی این مقاله، از غیبت برای آرامش خاطرمان استفاده کنیم، سعی کنیم ساختار ارتباطمان با افراد را به گونه‌ای تغییر دهیم که بتوانیم به طور مستقیم‌تری با شخص خاطی صحبت کنیم و او را از اعمال نادرستش مطلع سازیم (که البته آن هم به خودی خود نیازمند آداب و شرایطی است).

    ۲− یک بار مطلبی به دستم رسید با این مضمون که در یکی از قبایل بومی فلان قاره، رسم بر این است که اگر فردی خطایی مهم مرتکب می‌شود، او را در وسط میدانی می‌بندند و افراد دیگر به دور وی می‌چرخند و «صفات خوب»ش را چندین بار به او یادآوری می‌کنند تا دوباره به زندگی اجتماعی سالم برگردد. خودتان مقایسه کنید چنین روشی را با غیبت کردن.

    ۳− البته باید به یاد داشت که منظور من از غیبت همان است که معمولاً در جامعه رواج دارد.

    ۴− اگر به وجود آمدن «احساس خوشایند» دلیل بر خوب بودن غیبت است (طبق ملاکی که این مقاله در نظر گرفته است)، پس خیلی خطاها وجود دارد که منجر به احساس خوشایند در ما می‌شود. از جمله می‌توان به انتقام‌جویی و طلب خون در مقابل خون اشاره کرد که یکی از مباحث داغ حقوق بشری در دنیای امروز است.

    ۵− خیلی راه‌های بهتری برای اینکه اعمال خودمان را مرور و ارزیابی نماییم وجود دارند. من نمی‌دانم این دانشمندان چگونه نتیجه گرفته‌اند که غیبت (که در حقیقت نوعی تمرکز شدید بر اعمال دیگران است) منجر می‌شود به اعمال خودمان فکر کنیم! اصولاً یکی از بیماری‌های همه‌گیر و خانمان‌برانداز اجتماعی ما انسان‌ها این است که کلاً در دنیا به بد بودن اعمال همه‌ی اطرافیان‌مان فکر می‌کنیم به جز اعمال خودمان!!!

  • دنبال‌کننده‌ی پروپاقرص سابق!

    شوربختانه نوشته‌های سایت که زمانی نه چندان دور، جالب و دنبال‌کردنی بودند، حالا روز به روز پوچ‌تر و بی‌محتواتر میشند و نه تنها جنبه‌ی روشنگرانه و آموزنده ندارند، که نادرست و دلسرد کننده شدند…
    فکر می‌کنم بازنگری در روش و رویه‌ی سایت، هم بسیار نیازه و هم از سقوط خواننده‌ها و بازدیدهای سایت جلوگیری می‌کنه…

  • Ch Amirreza

    manbaeh in maghale az kojast ,agar mizadid behtar bod be nazaram.

  • مهمان

    هم آقای شهروز هم دنبال کننده پروپاقرص سابق درست گفته اند.
    اصلا ببینیم این های که شما می گویید دانشمند به جز یک مدرک چیز دیگری دارند؟
    آیا تحقیقاتشان صرفا نمونه برداری است یا مطالعات تاریخی اجتماعی هم چاشنی کارشان است
    و درکشور خودشان چقدر خریدار دارند؟
    هر مطلبی که مسولین سایت خوششان آمد که نشد مطلب علمی

  • سلام

    این هم از اون نتیجه گیری های سبک ون هلمونتی بود!!
    ون هلمونت میگفت گوشت فاسد ، کِرم خلق میکنه

    غیبت، فرد مورد غیبت رو در نظر شنوندگان منفور میکنه. اینکه افراد شنونده ی غیبت ، خودشون رو بازنگری میکنن بخاطر خوب بودن غیبت نیست، بلکه بخاطر ترس از منفور شدنه که نیاز آنی پرهیز از “خطا” رو در خودشون حس میکنن
    اگر هم همین پرهیز و اصلاح اخلاقی نکته ی مثبت مورد نظر نویسنده باشه، درست اینه که درباره ی اون عملکرد غلط صحبت بشه که دیگه غیبت نیست
    مثلا در جمع گفته میشه فلانی فلان کار رو کرد، حالا افراد باشعور و آگاه جمع موظف هستن که بحث رو به جای نقد اون شخص مذکور، به بحث درباره ی بدی اون عملکرد تبدیل کنن نه اینکه اجازه بدن از یک انسان دیگه بدگفته بشه

    دلیل اینکه غیبت بد قلمداد میشه این هست که انسانی به خودش اجازه میده درباره ی انسانی دیگه دید منفی داشته باشه و همچنین دیگران رو در این دیدگاه شریک کنه. این عمل یکی از اعمالی هست که دقیقا نقطه مقابل رفتارهای منجر به رشد اجتماعی و همسزیستی سعادت بخشه. در همه ی مکاتب اخلاقی و علوم رشدی سفارش میشه که سعی کنید عادتی ترویج داده بشه که نگاه مثبت، ارزش دهنده و رشد دهنده در مردم ایجاد کنه
    غیبت هیچکدوم اینها رو نداره