مجله اکونومیست: کم شدن علاقه مردم ایران به مذهب

20141101_SRP002_0

طبق قانون همه ساختمان های عمومی باید نمازخانه داشته باشند. اما سفر در جاده های ایران به شما چیز دیگری را نشان خواهد داد. در تمامی ایستگاه های بین راه از تعداد کفش هایی که باید در ورودی نمازخانه ها باشد روز به روز کاسته می شود.

مدیر یک شرکت اداری می گوید ما بعد از نهار ترجیح می دهیم خواب کوتاهی داشته باشیم. به همان نسبت نیز دعوت به نماز و حتی صدای موذن ها نیز کمتر و کوتاهتر شنیده می شود. تلویزیون دولتی عادت داشت حتی در بین پخش مسابقات پر بیننده فوتبال٬ برنامه را قطع کند تا مراسم نماز را نشان دهد ولی این روزها به نصب  یک لوگوی نمازخوانی در گوشه تصویر بسنده می کند.

ایران اولین کشور دارای قانون اساسی مذهبی در دنیای مدرن است در حالی که عملاْ از کم مذهبی ترین کشورهای خاورمیانه است. اسلام این روزها به نسبت ۱۰ سال پیش نقش کمتری در زندگی عمومی ایران بازی می کند. دختر یکی از ملاهای عالیرتبه می گوید: « اعتقادات مذهبی از جامعه رخت بسته است و باور و ایمان جای خود را به انزجار سپرده است»

تبدیلِ اسلام شیعه به ایدئولوژی حکومتی٬ موقعیت دولت و مسجد را همزمان به زیر سئوال برده است. بزرگترین تناقض برآمده از انقلاب اسلامی این است که در عمل بیشتر از حکومت شاه٬ مردم و جامعه را به سمت سکولاریتی سوق داده است. تحمیل اجباری مذهب٬ اعتقاد قلبی به دعا و نیایش را از بسیاری از مردم گرفته است. آنها دیگر تحمل ارشاد اجباری را از دست دادند و دیگر نمی خواهند بشنوند.

به همین خاطر بسیاری از مردم به مادیات و مصرف پناه برده اند و بی دلیل نیست که فروشگاه ها و مراکز خریدِ سرپوشیده مثل قارچ در همه جای ایران سبز شده است. اقتصاددان مطرح ایران سعید لیلاز می گوید: « نمی توان باران رحمتِ میلیاردها دلار درآمد نفتی برای ۱۰ سال بر حکومت و جامعه ببارد و شما توقع داشته باشید که فرهنگ انقلابی و تقوا پا برجا باشد»

یک دیپلمات مستقر درجنوب اروپا می گوید: « اسلامی بودن ما ایران بسیار شبیه کاتولیک بودن ایتالیایی ها شده است. همه بر زبان می آوریم که مومن هستیم ولی در خفا تقلب های مالیاتی و خیانت به زنان مان برقرار است»

با اینکه بسیاری از مردم از مذهب حکومتی فاصله می گیرند ولی هنوز چهارچوب قوانین مذهبی تعبیه شده در کشور را نمی توانند انکار کنند. زنان باید حجاب را به هر حال رعایت کنند و جدا سازی زنان از مردان در بخش های مختلف اجتماع اجرا می شود. با این وجود٬ زنان توریست کشورهای عربی احساس می کنند که ضوابط محدودکننده برای زنان در ایران انعطاف بیشتری دارد و می گویند در ایران خود را آزادتر حس می کنند.

حضور زنان در دانشگاه های ایران عملا دو برابر مردان شده است تا حدی که دانشگاه ها را به این فکر واداشته است تا نسبت های پذیرش را سهمیه بندی کنند و سهمیه ثابتی برای مردان در نظر بگیرند تا شانس ورودشان افزایش یابد. بر طبق آمار یکی از تحقیقات مجلس ایران٬ ۸۰ درصد زنام مجرد دوست پسر دارند.

شهر قم یکی از بیشترین تغییرها را به خود دیده است. از وقتی که نقش شهر مذهبی قم و فارغ التحصیلان مدارس مذهبی در اداره ایران زیاد شده است به همان نسبت انتقال ثروت به این شهر که به خودی خود از طریق زیارت و دریافت خمس ذکات ثروتمند بوده است چندین برابر گشته است. اتفاقی که در افزایش جمعیت این شهر نیز به طور فاحشی نمایان است.  فروشگاه ها و شرکت های خصوصی که حاصل رونق فعالیت های تجاری شهر است با شتاب وسیعی در خیابان شهدا سر برافراشته اند و عملا ادارات دولتی و و مدارس حوزه را به گوشه ایی رانده اند.

بر  طبق مقرارات حوزه های علمیه٬ طلبه ها بهتر است لباس ساده و مشخصی داشته باشند ولی ثروت و مصرف به میان طلبه ها هم رخنه کرده است. به قول یک فروشنده عینک، بازار عینک های گرانقیمت در شهر داغ است چون این یکی از وسایلی است که می توانند دیده شوند. بسیاری از طلبه ها با خرید کفش های آخوندیِ رنگارنگ، راهی برای ابراز وجود « دنیوی» می یابند. یکی از طلبه های سابق می گوید: « زندگی خصوصی شهر قم سرشار از گناه است. ما بالاترین مصرف مشروبات الکلی در کشور را نصیب خود کرده ایم»

کافه های شهر پر است از حضور مختلط زنان و مردان و این اواخر شبها هم باز هستند. حجاب کامل صورت کمابیش در بین زنان محجبه مذهبی شهر رسم بود ولی بعد از هجوم ۳ مرد که از چادر و روبنده برای ورود به مدرسه دخترانه و توهین جنسی دختران استفاده کردند از نطر قانونی منع شده است.

Take it or leave it.Ordinary Iranians are losing interest in the mosque
http://www.economist.com/news/special-report/21628596-ordinary-iranians-are-losing-interest-mosque-take-it-or-leave-it

More from سعید داورپناه

کارل یونگ: چرا شاد نیستیم

کارل یونگ برای چندین سال از همکاران نزدیک فروید بود ولی برخلاف...
بیشتر بخوان
  • Mahdi Nosrati

    من که درون جامعه ی ایرانی و یک اجتماع حدود دویست نفره زندگی و کار میکنم میبینم که دین ابزاری ست که روز به روز کارایی ش را بیشتر از دست میدهد .رفتار ریا کارانه و توام با فریب جماعت شاغل در مذهب و قوانین غیر انسانی آن از علتهای مهم دین گریزی در میان مردم است .

  • akbarrostami

    بزرگترين خيانتي كه به ملت شد ترويج تظاهر و ريا و چاپلوسي بود.واين گور اعتقاداتمان خواهد شد….البته از قرار ميگويند دين نيز به ظاهر حكم ميكند،اگر اينگونه باشد كه ديگر هيچ…

  • نازنین

    بین بچه های شیراز دین نقش کمرنگی داره مخصوصا تحصیلکردهها

  • سارا

    من بچه قم هستم و هفت پشتم قمی هست
    هر چند که خوشبختانه دیگه اونجا زندگی نمیکنم و نخواهم کرد
    ولی هنوزم وقتی کسی در گفتگوی روزمره گریز به دین میزنه
    غریزی میفهمم که باید ازش فاصله بگیرم
    من دیگه با پوست وگوشتم فهمیدم مذهب ابزار بسیار خطرناکیه

    • سرمد

      سارا جان خیلی خوب گفتی. اگر کسی می خواهد اصل مذهب را بفهمد اول یک سر باید به قم و حوزه های علمیه بزند. آوای دهل از دور خوش است. آخر و عاقبت پیشرفت در مذهب در قم است.من یکبار برای کنجکاوی به یک حوزه علمیه رفتم و با چند طلبه صحبت کردم و نگاهی هم به کتابهایشان انداختم. کتابها مانند کتابهای جادو و جنبل بود و فاقد بنیان منطقی.لذا مرکز شستشوی مغزی و دگم اندیش پروری.

  • سرباز ولایت

    شما دروغ گو ها کافر هستید …عذاب الهی نزدیک است

    الهم عجل لولیک الفرج

  • رضا

    نقش دین اسلام کمکرنگ شده ولی ،چیزی که مردم دنیا رو دارند باهاش گول می زنند اینه که چیزی به نام دین و یا ایدئولوژی نمیتونه وجود داشته باشه !دین یعنی باید ها و نبایدها هیچ جامعه انسانی بدون این بایدها و نبایدها نیست !درجوامع غربی هم هم اکنون یک دین به نام لیبرالیسم وجود داره که اون هم بایدها و نبایدهای خودش رو دارده ولی خوب تازه است و قدرمنده و هنوز گذرزمان فرسودش نکرده مثل سایر ادیان !ولی سران این مذهب لیبرالیسم که فاتحان جنایتکار و فاسد و عاملین جنگ دوم جهانی هستند درتلاشند که این مذهب خودشون رو به عنوان حقیقت علمی معرفی کنند تا گوی رقابت رو از سایرین ببرند !مذهب اونها یعنی با شعار دمکراسی و حقوق بشر در هسته حکومتها نفوذ کنند و دهکده جهانی مورد نظر خودشون رو بوجود بیارند !

    • سیحون

      فرق ابدئولوژی “فکری” با دین اینه که اولا در خصوصی ترین مسائل زندگی افراد دخالت نمیکنه و دوما بر اساس منطق شکل گرفته و قابل انعطاف هستش نه وحی نازل و بلاعوض!