مادر در نقش قاتل

مادران روستاییmother-Joon-ho-Bong-

بی‌شک همه‌ ما تجربه‌ ایی ماندگار و دلپذیری از نقش مادر در یکی از فیلم‌هایی که در زندگی دیده‌ایم داریم. همه شاهد بوده‌ایم که سینما به سهم خود به‌عنوان آینه‌ی تمام‌ نمای زندگی، بار‌ها به مهم‌ترین ویژگی مادران یعنی «از خودگذشتگی» پرداخته است.

تفاوت مادری که کارگردان کره‌ای «بونگ جون هو» از ایثار مادران به‌ روی پرده آورده است در آن است که عشق بی‌چون و چرای او به پسرش، به اتفاقات مخرب و غیر مترقبه‌ای منجر می‌شود.

دختر جوانی در شهری کوچک کشته می‌شود و پلیس محلی به کمک دلایل ساده نظیر دیده شدن پسر عقب‌مانده‌ یک بیوه‌ی عطار، او را قاتل تشخیص می‌دهد و با فریبِ مرد جوان، او را وادار به اعتراف می‌کنند. از این پس، حضور نفس‌گیر مادر، صحنه‌های فیلم را حتی برای لحظه‌ای ترک نمی‌کند. روایت گنگی که کارگردان از صحنه‌ی قتل دخترِ دبیرستانی ارائه‌ می‌دهد، با اصرار غریزی مادر درباره‌ بیگناه بودن پسر ناقص‌العقلش در هم‌ می‌پیچد و به تماشاگران فرصت‌می‌دهد تا قدم به قدم با عزم کورِ مادر برای باز کردن گر‌ه معمای قتل همسویی ‌کنند.

عشق مادرانهm

مادری که «بونگ جون هو» در فیلم خود معرفی می‌کند، سمبل همه‌ی ویژگی‌هایی است که بشر در طول تاریخ، به‌‌تدریج به مادران نسبت داده است ولی در ضمن نقش مادری را در فیلم ایفا می کند که برای حفط جان پسرش دست به قتل هم می‌زند. بدون کمترین تردیدی می‌شود ادعا کرد که حضور هنرپیشه‌ی باتجربه‌ای چون«کیم هی جا» که توانسته‌ است در شیرین‌ترین و باورپذیر‌ترین حس ممکن به یک قاتل زیرک و خونسرد تبدیل گردد، یکی از مؤثر‌ترین تصمیماتی بود که توانست به فیلم «مادر» توجه‌ جهانی ببخشد.

مادر قاتل

همدلی و همراهی تماشاگران حتی وقتی که سایه‌ی سنگین عشقِ بیکران، مادر را به یک جانی خونسرد و قهار تبدیل می‌سازد، ادامه می‌یابد. مادر موجود بسیار باهوش و دقیقی می‌شود که تقریباً همه‌ی سیستم اجتماعی، قضایی و حتی اخلاقی شهر را زیر سئوال می‌برد. مادر به همه مشکوک است و برای دفاع از فرزندش به هیچکس اعتماد نمی‌کند. او برای اثبات بی‌گناهی پسر عقب‌مانده‌اش، دروغ می‌گوید، رشوه می‌دهد، دزدی می‌کند، آدم می‌کشد و مدارک جنایت را به آتش می‌کشد.
قهرمان اصلی فیلم «مادر» استادِ طب سوزنی است و می‌خواهد به کمک دانش سنتی که نمادی از سنت‌های گذشته است، خاطره‌ی قتل را از ذهن پسرش پاک کند. اما داستان ساده‌ای که همه می‌توانند ادامه آن را حدس بزنند ابعاد تلخ‌تر، سیاه‌تر و غیرمترقبه به خود می‌گیرد.

5um3c8yfrl3nkfpndbw2

این‌بار ضرورتاً باید بازگشتی داشته باشم به بازار محلی در شمال ایران و خاطره خودم را از دیدن دوباره زنان روستایی که سبدشان را در گوشه‌ای پهن کرده بودند تا جوجه اردک، قَوام نارنج، تخم غاز، سبزیجات کوهی و ده‌ها چیز دیگر که اسمشان را هنوز نمی‌دانم به فروش برسانند کامل سازم. به یکی ازآنها نزدیک شدم و پس از زانو زدن در کنارش و بعد از خسته نباشی و چاق سلامتی پرسیدم که آیا رُب انار طبیعی دارد؟ خانم روستایی بلافاصله گره‌ی گوشه‌ی چادرش را باز کرد و تلفن دستی سامسونگ ظریفی را به دست گرفت و گفت: «الان به خواهرم زنگ می‌زنم و می‌پرسم که آیا از رُب‌انارهایی که امسال ساخته چیزی مانده است یا نه؟».

در پایان فیلم کره‌ای «مادر»، صحنه‌ کمابیش مشابه‌ای را می‌بینیم: زنان شهر کوچکی که داستان فیلم در آن اتفاق افتاده است درون اتوبوسی مشغول آواز خواندن و رقصیدن هستند و «مادر» فیلم هم که آخرین بازمانده‌ی دانش سنتی، عطاری و طب سوزنی یک جامعه‌ی کهنسال بوده است، به بقیه می‌پیوندد وهمرنگِ بقیه با یک موزیک شهری می‌رقصد. فیلمِ بهترین «مادرِ قاتل» به پایان می‌رسد؛ پایانی که به هر تماشاگری اجازه می‌دهد بر خلاف سینمای هالیود، خودش تصمیم بگیرد چه اتفاقی افتاده است و از طریق داوری خود، بتواند به خاطرات زندگی خودش نیز نقب بزند.

 

پانوشت:
۱- Kim Hye-ja
۲- Bong Joon-Ho، Mother، ۲۰۰۹

 

More from ونداد زمانی

انقراض آرام

در اواسط قرن بیستم میلادی، همزمان با رنگ باختن دیدگاه‌های فروید که...
بیشتر بخوان