نظر فروید در باره علاقه افراد به دیدن اعدام

شش ساله بودم که اجازه یافتم از دلِ کوچهِ بن بست محله ام، بیرون تر بروم. یکی از اولین چیزهایی که به چشمم خورد یک نوجوان بدون پا بود. بدنش نصفه بود و تا کمی پایین تر از شکمش ادامه نمی یافت. سر کوچه ایی کمی دورتر، یکی دیگر از آن نوع آدم‌ها را دیدم.  مرد میانسالی با موهای پریشان. یک عالم آشغال و خرت و پرت هم همراه خودشان یدک می کشید.  خلاصه اینکه تا چشم کار می کرد آدم های عجوج ومجوجِ بی پناه و به امان خودشان رها شده در همه جای شهر وجود داشتند.

Bruegel -The Cripples

همین اواخر بود که فهمدم چرا اینقدر معلول و بیمار بی سرپرست در کوچه پسکوچه های  شهر ما بودند. شهر ما، یک امام زاده مشهور به شفابخش بودن دارد و گویا مردم روستاها و شهرهای اطراف، فرزندان و اعضای شل و کور و کر و فلج و بیمار روانی شان را برای شفا یافتن خدمت امامزاده مزبور می آوردند.

ولی مقدار بیماران بیش از حدِ ظرفیتِ امامزاده شفابخش بود. طبیعی بود که بعد از یکی دو هفته اقامت و بالا رفتن هزینه معجزه، بعضی از زوار امامزاده، به ناچار، مریض های شفا نیافته، را در محل  به حال خودشان رها می کردند و می رفتند.

و اما فروید. او در یکی از مقالات بسیار مهم خود به نام Uncanny ، تشریح روانکاوانه ایی دارد ازعکس العمل های غریزی افراد وقتی با دیوانه ها روبرو می شوند یا اینکه چرا بشر همواره علاقه عجیبی به دیدن جسد مرده دارد یا کنجکاو دیدن افراد در لحظه مرگ یا اعدام هستند.

از نظر فروید ما کنجکاو دیدن جسد یا معلولین و دیوانه ها می شویم چون حسی به ما می دهد که هم آشنا است و هم ترسناک… آشنا است چون بازسازی یا یاداوری یک حس غریزی است از دورانی که توسط اخلاق، تربیت و قوانین، هنوز سرکوب نشده بود. کمی ترسناک است چون می دانیم این مرحله از شخصیت انسان که در حال دید زدن به تابو است، در خطر تنبیه است چون عجیب و غیرعادی و کمابیش ممنوع است. چون متمدنانه نیست.

فروید می گوید این جذبه عجیب، دست خودمان نیست . زل زدن من به گداهای معلول یا علاقه بعضی ها برای دیدن جسد مرده یا ناظر اعدام یک نفر بودن، یک حالت مرموز و ممنوع ایجاد می کند که به قول فروید  Uncanny است. یک احساس دوگانه … چیزی شبیه  آشنایی و غریبگی توامان… چیزی شبیه احساس خودی بودن و غیر بودن … احساسی که ناخواسته کنجکاوی برانگیز است.

http://www.executedtoday.com

 FRUED, SIGMUND, the “Uncanny”, (1919)

http://web.mit.edu/allanmc/www/freud1.pdf

More from ونداد زمانی

آیا زنان و مردان می توانند فقط دوست بمانند؟

بر اساس ارزش‌های اخلاقی، مذهبی و معیشتی که از قدیم وجود داشته،...
بیشتر بخوان
  • Hojjat

    سپاس، بهتر بود نظریه فروید رو هم می نوشتین.

    • ونداد زمانی

      .حجت عزیز خلاصه نویسی اش کمی سخت بود و ترسیدم بیخودی متن پیچیده شود.. مرسی از تذکر

  • Pingback: فروید و حرمت انسانی او به من | مجله مرد روز()

  • کمال

    خیلی خوب نوشته شده است.

  • Parivash

    Salam, ba tashakor donbale in matlab kojast?

  • Parivash,

    Salam, ba tashakkor donbaleh in matlab kojast?

    • marderooz

      این هم ادرس لینک مقاله بعدی . ببخشید ار دیر پاسخ دادن
      http://marde-rooz.com/?p=15098

      • parivash

        motshakeram!

        regards

        Parivash,